TOŠabac!

Kontaktirajte nas
Spomen kosturnica u Prnjavoru
Spomen kosturnica u Prnjavoru

Selo Prnjavor leži u jugozapadnom delu mačvanske ravnice, između reke Drine i brda Džajevca, obronka planine Cer, na putu Šabac – Loznica. Udaljen je od Šapca 26 km.

Austrijska vojska je avgusta 1914. godine počinila strahovita zverstva u Pocerini i Mačvi. Od svih mesta, po stradanjima se izdvaja Prnjavor, koji je, posle Šapca, najviše stradao pri prvim upadima neprijatelja u početku svetskog rata.

Spomen-crkva sa kosturnicom, koju neki s pravom nazivaju „Ćele kula zapadne Srbije“, podignuta u Prnjavoru, selu koje se našlo u središtu krvavih zbivanja u Prvom svetskom ratu, svedoči o stradanjima mačvanskih seljaka od austro-ugarske vojske. Podignuta je u znak sećanja na žrtve austrougarskih zverstava u Prnjavoru 4. avgusta 1914. godine i izginule ratnike u periodu od 1912-1918. godine. Vlada Republike Srbije je 1962. godine Spomen-crkvu sa kosturnicom proglasila spomenikom kulture od izuzetnog značaja.

Na inicijativu Prnjavorčana i nesebičnim zalaganjem dr Arčibalda Rajsa i svesrdnoj pomoći kralja Aleksandra, žrtvama Prvog svetskog rata u Prnjavoru podignuta je Spomen-kosturnica. Predsednik pododbora za njeno podizanje bio je Nikola Pašić, a potpredsednik Arčibald Rajs. Spomen-kosturnicu projektovao je Milan Minić jedan od najvećih srpskih arhitekata prve polovine dvadesetog veka. U nju su pohranjene kosti stradalnika iz Prnjavora, a svečano je otkrivena 5. novembra 1922. godine.

Kosturnica u Prnjavoru svojevrstan je spomenik koji podseća na mučenja i stradanja u Prvom svetskom ratu. Unutrašnja umetnička oprema kripte svojim modernim izrazom evocira uspomenu na stradanja stanovnika Prnjavora i istovremeno odaje dostojnu poštu palim žrtvama za slobodu Srbije. Spomen – kosturnica u Prnjavoru predstavlja manju građevinu, zidanu 1922. godine u pseudo – vizantijskom stilu. Izgrađena je od kamena u obliku grčkog krsta, sa kupolom na preseku brodova. Portali i fasada kapele ukrašeni su ornamentikom neovizantijskog stila. Ispod poda je grobnica u kojoj su sahranjeni posmrtni ostaci 535 palih ratnika i žrtava austro-ugarske vojske. Unutrašnjost kapele je oslikana sa zidnim slikama Špire Bocarića sa motivima streljanja, mučenja, ubijanja i spaljivanja seljaka.

Zbog ogromnih žrtava i junačkog otpora neprijatelju, Prnjavor je 9. juna 1934. godine, odlikovan za hrabrost Ordenom Karađorđeve zvezde sa mačevima – četvrtog reda. To je jedino selo u Srbiji koje je dobilo ovo odlikovanje. Zločine koje je počinila Austrougarska vojska u Prnjavoru, pred svetsku javnost izneo je dr Arčibald Rajs profesor Lozanskog univerziteta.

2 years ago / No Comments