TOŠabac!

Kontaktirajte nas
Kulturno – istorijska celina Gospodar Jevremova ulica
Kulturno – istorijska celina Gospodar Jevremova ulica

Gospodar Jevremova ulica je prostorna kulturno-istorijska celina, ujedno je jedinstven spomenički kompleks, koji pored arhitektonske, ima izrazitu istorijsko-urbanističku vrednost. Kao sačuvani deo starog gradskog jezgra, 2006. godine je proglašena za kulturno-istorijsku celinu od izuzetnog značaja.

Ova ulica je deo nekadašnjeg starog gradskog jezgra koje se počelo formirati u prvoj polovini 19. veka, kada se grad razvija van Baira, koji je bio okosnica naselja van zidina šabačke tvrđave u 18. veku. Locirana u samom centru, gde se odvijao javni život grada, u drugoj polovini 19. veka dobila je trgovačku funkciju. Svoje sadašnje ime Gospodar Jevremova ulica (pre Glavna, Gospodska) dobila je još 1890. godine, o proslavi stogodišnjice rođenja Jevrema Obrenovića. Posle Drugog svetskog rata zvala se ulica Marašala Tita, do 2000. godine kada je ponovo vraćen stari naziv.

Posle raskida sa orijentalnom arhitekturom (sredina i druga polovina 19. veka), u njoj se pod jakim uticajem srednjoevropske arhitekture podižu reprezentativne građevine bogatih građana, namenjene stanovanju i trgovini, ali i objekti javne namene koji su svojom veličinom i izgledom dominirali. Početkom 20. veka taj štimung je izmenjen rušenjem konaka Jevrema Obrenovića. Izgled Jevremove ulice, najstarijeg dela grada, godinama je narušavan „savremenom” gradnjom zgrada bez tradicionalnih uzora i estetskih vrednosti i nemarnim odnosom prema kulturnom nasleđu. U cilju očuvanja autentičnog identiteta Jevremove ulice, izvršeno je istraživanje gradske arhitekture, koje je 1982. godine obavio Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Kragujevca. Na osnovu toga Skupština opštine Šabac je 1985. godine proglasila kao nepokretna kulturna dobra deset objekata gradske arhitekture. Dalju brigu o zaštiti preuzeo je 1997. godine Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Valjeva, koji je nastavio istraživanje gradske arhitekture, sa akcentom na zaštiti i uređenju Gospodar Jevremove ulice, kao prostorne kulturno-istorijske celine od izuzetnog značaja za Republiku Srbiju.

Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Valjeva je 2002. godine, vrednovao celu ulicu, sačinio urbano-arhitektonsku dokumentaciju i idejni projekat za sprovođenje zaštite i revitalizacije ovog dela grada. Terenskim radom obrađeno je preko 40 objekata gradske arhitekture u toj ulici. Elaborat o graditeljskom nasleđu sa propisanim merama za njihovu zaštitu ugrađen je u Regulacioni plan „Centar 1“ u Šapcu. U nastojanju da se ovaj deo starog Šapca sačuva, pristupilo se 2003. i 2004. godine preuređenju i revitalizaciji Gospodar Jevremove ulice. Prisutni su stilovi neorenesanse, akademizma, secesije, moderne, artdeko, karakteristični za srednjoevropska strujanja u arhitekturi krajem 19. i početkom 20. veka.

Zajednička karakteristika svih zgrada, bez obzira kojeg su stila, je bogato obrađena ulična fasada, istaknuti portali i pasaži, atici dekorisani ili balusterima ili motivima floralnog, antropomorfnog ili geometrijskog porekla, a na monumentalnijim i bogatim kućama i zgradama javne namene često se kao završetak postavljaju stojeće ljudske figure u nizu (Krsmanovića kuća, kuća Samurovića, i tako dalje).

Kao nepokretna kulturna dobra proglašene su: Zgrada načelstva okruga podrinjskog (današnja zgrada opštinskog SUP-a), Zgrada Okružnog suda, Kuća Pavla Stanića i Zgrada Prve narodne apoteke. Svojim stilskim i tipološkim kvalitetima one zavređuju poseban tretman koji definišu mere zaštite koje propisuje teritorijalno nadležni Zavod za zaštitu spomenika kulture iz Valjeva. Gospodar Jevremova ulica je do danas sačuvala i svoju osobitu ulogu u životu grada, to da je oduvek je bila srce varoši, najživlja trgovačka i poslovna zona, scena kulturnih manifestacija i glavno šetalište.

 

2 years ago / No Comments