TOŠabac!

Kontaktirajte nas
Stojan Novaković
Stojan Novaković

Izuzetno bogatu i sadržajnu biografiju akademika Stojana Novakovića – naučnika, književnika, prevodioca, diplomate i političara, teško je dati na limitiranom prostoru. Rođen je u Šapcu, 13. novembra 1842. godine, kao prvo od troje dece siromašnog stolara Jovana i majke Janje. Preci njegovi, po muškoj liniji, doseljeni su iz Trebalja u Hercegovini. Rođen je kao Kosta, ali je, za vreme studija u Beogradu, ovo “nesrpsko” ime promenio u Stojan.

Detinjstvo je proveo u šabačkom Prekom šoru, današnjoj Masarikovoj ulici, gde je završio osnovnu školu i nižu gimnaziju, 1857. godine. Više gimnazijsko školovanje nastavio je u Beogradu, gde živi u krajnjoj oskudici, izdržavajući se od skromne stipendije i sopstvenog rada. Književnim i prevodilačkim radom počeo se baviti još kao gimnazijalac.

Po završetku gimnazije 1860. godine, upisao se na pravni odsek beogradskog Liceja. Studije je okončao 1863. i odmah dobio činovničko mesto u Ministarstvu finansija. Za života, radio je na brojnim poslovima i funkcijama: pisar u Državnoj štampariji, suplent i profesor Prve beogradske gimnazije, perovođa i sekretar Srpskog učenog društva, bibliotekar Narodne biblioteke, kustos Muzeja, profesor Velike škole, ministar prosvete (u tri navrata, prvi put sa 30 godina), član Državnog saveta, ministar unutrašnjih poslova, poslanik u Carigradu (tri puta), Parizu i Petrogradu, predsednik srpske Vlade…

Godine 1864. oženio se Jelenom Kujundžić. Krajem iste godine postao je redovan član Srpskog učenog društva. Godine 1880. bio je osnivač Narodne stranke aposle Garašaninove smrti, postao je njen lider.

Kao ministar prosvete, inicirao je donošenje velikog broja zakona iz ovog resora. Na osnovu novih zakonskih propisa, osnovno školovanje bilo je skraćeno na šest, dok je gimnazijsko produženo sa šest na sedam godina.

Kao diplomata, otvorio je naše konzulate u Solunu i Skoplju, a kao predsednik Vlade (1895), dotadašnju austrofilsku politiku načinio je rusofilskom.

Godine 1912/13. bio je na čelu naše delegacije na Londonskoj konferenciji, gde zastupa naše interese u pregovorima sa Turskom.

Prevodio je Petrarku, Hajnea, Getea, Gajbela, Puškina, Ljermontova, Koljceva, Tolstoja, Ščerbinu, Ševčenka, Mickijeviča, Pjenjkovskog, Rankea, Šera, Voltera, Čajkovskog, Gogolja, Družinjina…

Kao prozni pisac, pisao je pripovetke, putopise i romane (romanKaluđer i hajduk, 1913).Putopise S Morave na Vardar, Brusa i Pod zidinama Carigrada objavio je takođe 1913. godine.

U oblasti istorije književnosti, objavio je dva kapitalna dela: Istorija srpske književnosti (1867) i Srpska bibliografija (1869).

Takođe, objavio je veliki broj rasprava, članaka i zasebnih dela, iz najrazli-čitijih oblasti društvenog života i stvaralaštva.

U istorijskoj nauci, posebno ga je interesovao nemanjićki period i Prvi srpski ustanak. Najznačajnija objavljena dela: Zakonik Stefana Dušana (1870), Zemlji-šte radnje Nemanjine (1877), Srpske oblasti X i XII veka (1880), Poslednji Branko-vići u istorioji i u narodnom pevanju (1886), Srbi i Turci XIV i XV veka (1893), Ičkov mir (1903), Ustanak na dahije (1904), itd.

Umro je u Nišu, s perom u ruci, 18. februara 1915. godine.

1 year ago / No Comments