TOŠabac!

Kontaktirajte nas
Rista Marjanović
Rista Marjanović

Rista Marjanović rođen je u Šapcu 1885. godine u porodici žitnog trgovca Drgojla Marjanovića, koji je pored Riste imao još dva sina – Kostu, apotekara u Šapcu i Dragutina, profesora i direktora Pete muške gimnazije u Beogradu. Po završetku četvrtog razreda Šabačke gimnazije prešao je u Beograd gde je počeo da pohađa Srpsku slikarsku i crtačku školu Riste i Bete Vukanović. Ubrzo, Rista i sam otkriva ljubav prema fotografiji u ateljeu dvorskog fotografa Milana Jovanovića, rođenog brata srpskog slikara Paje Jovanovića. Tu provodi dve godine, nakon čega odlazi u Beč, a potom i u Berlin, da bi konačno, ono za čim traga našao u Parizu, u kojem ostaje od 1905.  pa sve do početka Balkanskih ratova. U Francuskoj se počinje profesionalno baviti fotografijo, a 1908. postaje saradnik New Yourk Herald-a, a čije je sedište za Evropu bilo u Parizu.

Kada je 1912. godine počeo Prvi Balkanski rat, srpska Vlada je shvatila važnost koju pored vojnih uspeha ima i propaganda. Rista Marjanović, na njen poziv dolazi u Srbiju i postaje dopisnik Vrhovne komande. On snima detalje iz Kumanovske bitke, ali i oslobođenje Skoplja, Velesa, Prilepa, Bitolja u Makedoniji. Svojim fotoaparatom ovekovečio je uspehe srpske vojske iz 1913. godine.

Posle Balkanskih ratova vraća se u Pariz ali već sa početkom Prvog svetskog rat, Rista se vraća u Srbiju 13. avgusta 1914. godine u Valjevu, ponovo dobija dozvolu za rad. Ovekovečio je Cer, Gučevo, Mačkov kamen, Kolubaru, stradanje naroda i porušeni Šabac. Zabeležio je i užase povlačenja preko Albanije, Krf, Solunski front i vaskrsnuće Srbije.

Najdramatičniji trenuci su bili nastupili tokom povlačenja srpske vojske preko Albanije, kada je sve od nepotrebnih stvari moralo biti odbačeno zbog surovosti uslova. Pred sam pokret ka Albaniji, u Kragujevac mu je stigao paket filmova od jedne strane reportažne ekipe iz Londona. Odmah, pošto je snimio detalje povlačenja i kada je došao u Skadar, otisnuo se prema Francuskoj kako bi jedan deo prikupljenog materijala i objavio. Posebnu pažnju na sebe i Srbiju je skrenuo na Savezničkoj izložbi 1916. godine u Parizu, kada je svet saznao da srspska vojska i država nisu potpuno uništeni, a Rista Marjanović dobio hvalospeve od svojih evropskih kolega. Ubrzose vratio na front, beležeći sa srpskim vojnicima proboj Solunskog front, te vojne operacije sve do povratka u Srbiju i ujedinjenja južnoslovenskih naroda.

Za svoj rad Rista Marjanović je odlikovan najvišim državnim i profesionalnim odlikovanjima. Fotografije Riste Marjanovića o Šapcu iz Prvog svetakog rata, pomažu nam da osetimo sve strahote beznađa, rata i stradanja koje on beleži. Možemo da osetimo i veleičinu žrtve koju ne smemo da zaboravimo, jer je početak zaborava početak našeg kraja.

 

1 year ago / No Comments